Çizgi Film İzlemek Çocukların Dil Gelişimini Destekler mi?

“Çocuğum çizgi film izlerken yeni kelimeler öğreniyor. Bu, dil gelişimini desteklediği anlamına gelir mi?”

Bu soru, özellikle küçük çocukların ebeveynleri tarafından sıkça soruluyor. Çizgi filmler çocuklara yeni kelimeler, ifadeler ve farklı iletişim durumları sunabilir. Ancak çocuğun yalnızca ekran karşısında olması, tek başına dil gelişimini desteklediği anlamına gelmez. Dil gelişimi; çocuğun bir yetişkinle karşılıklı iletişim kurması, duyduklarını anlamlandırması, sıra alması, soru sorması ve öğrendiği kelimeleri gerçek yaşamda kullanmasıyla yakından ilişkilidir.

Çizgi film dil gelişimine katkı sağlayabilir mi?

Evet, uygun içerik ve uygun kullanım koşullarında çizgi filmler çocuğun dil girdisini artırabilir.

Çizgi filmlerde çocuklar;

• Yeni kelimeler duyabilir,
• Farklı cümle yapılarını işitebilir,
• Hayvan, nesne ve eylem isimlerini öğrenebilir,
• Duygularla ilgili ifadeler duyabilir,
• Hikâye içerisindeki olayları takip edebilir. Ancak burada önemli olan nokta, çocuğun bu kelimeleri sadece duyması değil, anlamlandırması ve kullanabilmesidir. Örneğin bir çizgi filmde “köpek koşuyor” cümlesini duyan çocuk, bunu gerçek hayatta bir köpek gördüğünde “Köpek koşuyor!” şeklinde kullanabiliyorsa ekran deneyimi günlük iletişimle birleşmiş olur.

Pasif izlemek ile etkileşimli izlemek aynı değil

Çocuğun çizgi filmi tek başına ve uzun süre izlemesi ile ebeveyniyle birlikte izleyip üzerine konuşması aynı deneyim değildir.

Etkileşimli izleme sırasında ebeveyn;

“Bu ne?”

“Kedi ne yapıyor?”

“Sence şimdi ne olacak?”

“Çocuk neden üzülmüş?”

gibi sorular sorabilir. Daha da önemlisi, çocuğun verdiği cevabı genişletebilir.

Çocuk:

“Kedi.”

derse ebeveyn:

“Evet, beyaz kedi. Kedi süt içiyor.”

diyebilir. Böylece çocuk yalnızca bir kelime duymakla kalmaz; o kelimeyi farklı bir cümle içerisinde de işitir.

Çizgi film izlerken ebeveyn ne yapabilir?

Çizgi filmi bir “dil etkinliğine” dönüştürmek için çok karmaşık şeyler yapmaya gerek yok.

1. Birlikte izleyin

Mümkün olduğunda çocuğun yanında olun ve onun ilgisini takip edin. Çocuğun baktığı, işaret ettiği veya heyecanlandığı şeyler konuşmak için doğal fırsatlardır.

2. Her şeyi soru yağmuruna tutmayın

Sürekli “Bu ne?”, “Ne renk?”, “Kaç tane?” şeklinde soru sormak yerine bazen sadece gördüğünüz şeyi anlatın.

“Aa, araba geliyor.”

“Köpek koşuyor.”

“Çocuk düştü.”

gibi kısa ve anlaşılır cümleler kullanabilirsiniz.

3. Çocuğun söylediğini genişletin

Çocuk tek kelime söylediğinde hemen düzeltmek yerine cümlesini bir adım ileri taşıyabilirsiniz. Çocuk: “Araba.”

Ebeveyn: “Evet, kırmızı araba.”

Çocuk: “Top düştü.”

Ebeveyn: “Evet, top yere düştü.”

Bu yaklaşım çocuğa doğru dil modelini doğal bir şekilde sunar.

4. Hikâyeyi günlük yaşama taşıyın

Çizgi film bittikten sonra hikâyeyi gerçek yaşamla ilişkilendirin.

“Çizgi filmde çocuk parka gitmişti. Biz de dün parka gitmiştik.”

veya

“Filmde kedi süt içti. Bizim evde de kedi var.”

gibi bağlantılar kurabilirsiniz. Bu, çocuğun öğrendiği kelimelerin günlük yaşamda kullanılmasına yardımcı olabilir.

Her çizgi film aynı değildir

Çocuğun izlediği içeriğin yaşına, gelişim düzeyine ve dil becerilerine uygun olması önemlidir.

Çok hızlı sahne değişimleri, yoğun görsel ve işitsel uyaranlar veya çocuğun anlamlandıramayacağı karmaşık konuşmalar yerine daha anlaşılır, yaşına uygun ve hikâye bütünlüğü olan içerikler tercih edilebilir.

Burada amaç çocuğa mümkün olduğunca çok kelime duyurmak değil, anlamlı ve anlaşılabilir bir dil ortamı oluşturmaktır.



Peki ekran tamamen yasaklanmalı mı?

Her çocuk ve her aile için tek bir yaklaşım düşünmek doğru değildir. Ekran kullanımında çocuğun yaşı, içerik, süre ve ekranın nasıl kullanıldığı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle küçük çocuklarda ekranın; uyku, oyun, hareket, yüz yüze iletişim ve aile etkileşiminin yerini almaması önemlidir.

Çünkü bir çocuğun dil gelişimi için yalnızca kelimeleri duyması değil, o kelimeleri gerçek insanlarla gerçek iletişim içerisinde kullanması gerekir.


Unutmayalım:

Çocuğun dilini geliştiren yalnızca duyduğu kelimeler değil, o kelimelerle kurduğu iletişimdir.

Eğer çocuğunuzun yaşıtlarına göre belirgin şekilde daha az konuştuğunu, söylediklerinin anlaşılmadığını, dili anlamada veya kullanmada zorlandığını düşünüyorsanız bir dil ve konuşma terapistinden değerlendirme almak faydalı olabilir.