Çocuğum Konuşmuyor Diye Beklemeli miyim, Destek Almalı mıyım?

“Henüz küçük, zamanla konuşur.” “Babası da geç konuşmuş.” “Her şeyi anlıyor, biraz daha bekleyelim.”

Çocuğu yaşıtlarına göre daha az konuşan ebeveynler bu cümleleri sıkça duyabiliyor. Peki gerçekten beklemek mi gerekir?

Her çocuk farklı bir hızda gelişir. Ancak dil ve konuşma gelişimini değerlendirirken yalnızca kaç kelime söylediğine değil, iletişimi nasıl kullandığına ve zaman içinde ilerleme gösterip göstermediğine de bakmak gerekir.

Çocuğum konuşmuyor, bu her zaman bir sorun mu?

Hayır. Konuşmanın gecikmesinin farklı nedenleri olabilir ve her çocuğun gelişim süreci aynı değildir. Ancak “Nasıl olsa konuşur.” diyerek uzun süre beklemek yerine çocuğun mevcut iletişim becerilerine bakmak önemlidir.

Çocuğunuz;

• İletişim kurmaya çalışıyor mu?
• Söylenenleri anlıyor mu?
• İsteklerini nasıl ifade ediyor?
• Yeni kelimeler öğreniyor mu?
• Kelimeleri bir araya getirebiliyor mu?
• Zaman içinde ilerleme gösteriyor mu? Bu sorular, çocuğun dil gelişimini anlamamıza yardımcı olur.

“Ama her şeyi anlıyor.”

Bu, ebeveynlerin sık söylediği bir cümledir. Çocuğun söylenenleri anlaması önemli bir beceridir. Ancak anlama ve konuşarak kendini ifade etme aynı şey değildir. Bir çocuk yönergeleri anlayabilir, istediği nesneyi gösterebilir ve günlük rutinleri takip edebilir; buna rağmen düşüncelerini ve ihtiyaçlarını kelimelerle anlatmakta zorlanabilir. Bu nedenle yalnızca anlama becerisine bakarak dil gelişiminin yeterli olduğunu söylemek doğru olmaz.

Çocuğum konuşmak yerine kendini nasıl anlatıyor?

Konuşması sınırlı olan çocuklar ihtiyaçlarını farklı yollarla ifade edebilir.

Örneğin;

• Parmağıyla istediği şeyi gösterebilir.
  
• Sizi elinizden tutup istediği yere götürebilir.
  
• Ağlayarak isteğini anlatabilir.
  
• Jest ve mimiklerini kullanabilir.
  
• Tek tek kelimeler söyleyebilir.
  
  Bunlar çocuğun iletişim kurma çabalarıdır. Burada önemli olan, bu girişimleri fark etmek ve çocuğun kendini daha etkili ifade edebilmesine yardımcı olmaktır.
  

Ne zaman destek almak gerekir?

Çocuğunuz;

• Çok sınırlı sayıda kelime kullanıyorsa,
• Kelimeleri birleştirmekte zorlanıyorsa,
• İsteklerini çoğunlukla ağlayarak veya işaret ederek anlatıyorsa,
• İletişim kurmak için sizi yönlendiriyorsa,
• Yeni kelimeler öğrenmesi uzun süredir ilerlemiyorsa,
• Yaşıtlarına göre belirgin şekilde daha az iletişim kuruyorsa,
• Daha önce kullandığı kelimeleri veya iletişim becerilerini kaybettiyse,
  
  bir dil ve konuşma terapistinden değerlendirme almak faydalı olabilir. Bu belirtilerden birinin görülmesi tek başına bir tanı anlamına gelmez. Ama çocuğun ihtiyaçlarını daha iyi anlamak için önemli bir ipucu olabilir.
  

“Biraz daha bekleyelim” demek yerine ne yapabiliriz?

Değerlendirme almak, çocuğun mutlaka terapiye başlaması gerektiği anlamına gelmez. Uzman değerlendirmesi sonucunda çocuğun gelişiminin takip edilmesi, evde uygulanabilecek öneriler verilmesi veya destekleyici bir programa başlanması önerilebilir. Önemli olan, çocuğun şu anda hangi desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemektir.

Unutmayın

Her çocuk farklı bir hızda gelişebilir. Ancak içinizde “Acaba çocuğumun konuşmasıyla ilgili bir şeyleri kaçırıyor muyuz?” düşüncesi varsa, yalnızca beklemek zorunda değilsiniz. “Biraz daha bekleyelim.” demek yerine “Çocuğumun şu anda neye ihtiyacı var?” diye sormak, atılabilecek önemli bir ilk adımdır.