Çocuğunuz Bir Şey İstediğinde Elinizden Tutup Sizi Götürüyorsa…

Çocuğunuz bir şey istediğinde size söylemek yerine elinizden tutup sizi istediği yere götürüyor mu?

Mutfağa götürüp istediği yiyeceği gösteriyor, oyuncağının yanına çekiyor ya da istediği bir şeyi sizin almanızı bekliyor olabilir. Bu davranış aslında çocuğun iletişim kurma yollarından biridir. Ancak önemli olan, çocuğun yalnızca ne istediği değil, bunu nasıl ifade ettiği ve kullandığı iletişim yollarının yaşına ve gelişimine uygun olup olmadığıdır.

Elinizden tutup götürmek ne anlatıyor?

Çocuklar ihtiyaçlarını ifade etmek için kelimeleri kullanabilecekleri gibi bakış, işaret, jest, ses ve beden hareketlerinden de yararlanabilirler. Elinizden tutup sizi bir yere götürmesi, çoğu zaman çocuğun size bir mesaj vermeye çalıştığını gösterir:

“Bunu istiyorum.” “Benimle gelir misin?” “Bana yardım eder misin?”

Yani burada bir iletişim amacı vardır. Ancak çocuk büyüdükçe iletişim repertuvarının da gelişmesini bekleriz. Kelimeler ve cümleler ortaya çıktıkça çocuğun isteklerini giderek daha fazla sözel yollarla ifade etmesi beklenir.

Peki ne zaman dikkat etmek gerekir?

Elinden tutup götürmek tek başına bir problem göstergesi değildir. Fakat çocuk isteklerini çoğunlukla yetişkini yönlendirerek ifade ediyor ve buna eşlik eden sınırlı kelime kullanımı, işaret etmeme, göz teması kurmama, iletişim başlatmama veya iletişim sırasında zorlanma gibi başka özellikler de görülüyorsa çocuğun iletişim becerilerini daha yakından değerlendirmek faydalı olabilir. Burada önemli olan tek bir davranışa bakarak karar vermek değil, çocuğun genel iletişim profilini değerlendirmektir.

“Zaten ne istediğini anlıyorum” demek yeterli mi?

Çoğu zaman ebeveynler çocuklarının ne istediğini daha söylemeden anlayabilir. Çünkü zaman içinde çocuğun jestlerini, bakışlarını ve davranışlarını öğreniriz. Bu, günlük yaşamı kolaylaştırır. Ancak çocuğun her isteğini biz onun yerine anladığımızda, çocuğun iletişim kurmak için kelime kullanmasına ihtiyaç duyduğu fırsatlar azalabilir. Bu nedenle çocuğun ne istediğini anladığımız an hemen yerine getirmek yerine, bazen ona iletişim kurması için küçük bir fırsat verebiliriz. Örneğin çocuğunuz sizi mutfağa götürdüğünde:

“Su mu istiyorsun?” diyerek sözel bir model sunabilirsiniz. Çocuğun kelimeyi hemen tekrar etmesini beklemek zorunda değilsiniz. Bakması, göstermesi, bir ses çıkarması veya herhangi bir iletişim girişiminde bulunması da desteklenebilir.

Evde iletişimi nasıl destekleyebilirsiniz?

Günlük yaşamın içinde küçük fırsatlar yaratabilirsiniz:

• Çocuğun istediği şeyi hemen vermeden önce kısa bir süre bekleyin.
• İstediği nesnenin adını kısa ve net şekilde modelleyin.
• İşaret etme, bakış, jest veya ses gibi iletişim girişimlerine karşılık verin.
• Çocuğun söyleyebileceğinden daha uzun cümleler kurmasını beklemeyin; seviyesine uygun modeller sunun.
• İletişimi bir “test” hâline getirmeyin. Amaç çocuğu zorlamak değil, iletişim kurmasını desteklemektir.

Unutmayın

Bir çocuğun iletişim becerisini değerlendirirken yalnızca kaç kelime söylediğine bakmak yeterli değildir. Çocuğun neden iletişim kurduğu, nasıl iletişim başlattığı, isteklerini nasıl ifade ettiği ve karşısındaki kişiyle iletişimini nasıl sürdürdüğü de önemlidir. Çocuğunuzun iletişim biçimiyle ilgili endişeleriniz varsa, bir dil ve konuşma terapisti tarafından yapılacak değerlendirme, çocuğun güçlü yönlerini ve desteklenebilecek becerilerini daha net anlamanıza yardımcı olabilir.