Çocuklarda İletişim Başlatma ve Sürdürme Becerileri

İletişim yalnızca konuşabilmekten ibaret değildir. Bir çocuğun iletişim kurabilmesi; bir isteğini ifade etmesi, bir konu hakkında konuşmaya başlaması, karşısındaki kişinin söylediklerine uygun yanıt vermesi ve etkileşimi sürdürebilmesi gibi birçok beceriyi içerir. Bazı çocuklar kelime ve cümleleri yaşına uygun şekilde kullanmasına rağmen iletişimi başlatmakta veya bir etkileşimi sürdürmekte zorlanabilir. Bu nedenle dil gelişimini değerlendirirken yalnızca çocuğun ne kadar konuştuğuna değil, dili nasıl ve ne amaçla kullandığına da bakmak gerekir.

İletişim başlatmak ne demektir?

İletişim başlatma, çocuğun herhangi bir iletişim fırsatını kendiliğinden oluşturmasıdır. Bir oyuncağı istemek, bir yetişkine bir şey göstermek, yaşadığı bir olayı anlatmak, soru sormak veya dikkatini çeken bir durum hakkında konuşmak iletişim başlatmaya örnek olabilir. Burada önemli olan, çocuğun yalnızca kendisine yöneltilen sorulara cevap vermesi değil, kendiliğinden iletişim kurabilmesidir.

İletişimi sürdürmek neden önemlidir?

İletişimin sürdürülebilmesi, karşılıklı etkileşimin devam ettirilmesini gerektirir. Örneğin bir çocuk “Bugün parka gittim.” dediğinde karşısındaki kişinin “Ne yaptın?” sorusuna yanıt verebilmesi, konuya uygun yeni bir bilgi ekleyebilmesi veya karşısındaki kişiye soru sorabilmesi iletişimi sürdürme becerileriyle ilişkilidir. Bu beceriler; karşılıklı konuşmanın, sohbetin ve sosyal etkileşimin temelini oluşturur.

Çocuklarda hangi beceriler gözlemlenebilir?

Bir çocuğun iletişim becerileri değerlendirilirken şu noktalar göz önünde bulundurulabilir:

• İletişimi kendiliğinden başlatıyor mu?
• İsteklerini ve ihtiyaçlarını uygun şekilde ifade edebiliyor mu?
• Karşısındaki kişinin söylediklerine uygun yanıt verebiliyor mu?
• Konuşulan konuya katkıda bulunabiliyor mu?
• Sırasını bekleyerek karşılıklı iletişim kurabiliyor mu?
• Konuyu gerektiğinde sürdürebiliyor veya değiştirebiliyor mu?
• Sadece soru sorulduğunda mı konuşuyor, yoksa kendiliğinden de bilgi paylaşıyor mu? Bu beceriler çocuğun yaşına, gelişimsel özelliklerine ve iletişim ortamına göre farklılık gösterebilir.

Evde nasıl desteklenebilir?

İletişim becerilerini desteklemek için her zaman özel bir etkinliğe ihtiyaç yoktur. Günlük yaşamın kendisi birçok iletişim fırsatı sunar. Birlikte oyun oynarken çocuğun seçimine alan açmak, kitap okurken yalnızca sorular sormak yerine çocuğun yorum yapmasına fırsat vermek ve günlük rutinlerde çocuğun düşüncelerini paylaşmasını beklemek iletişimi destekleyebilir. Özellikle çocuğun söylediklerine gerçekten yanıt vermek ve iletişimi onunla birlikte sürdürmek, karşılıklı iletişimin gelişmesi açısından önemlidir.

Sonuç

Bir çocuğun dil gelişimini değerlendirirken yalnızca kaç kelime söylediğine veya kaç cümle kurduğuna bakmak yeterli değildir. Dili iletişim amacıyla nasıl kullandığı da en az dil bilgisi kadar önemlidir. İletişimi başlatma, sürdürme, karşılıklı konuşmaya katılma ve uygun şekilde yanıt verme becerileri; çocuğun sosyal iletişim gelişiminin önemli parçalarıdır. Çocuğun konuşma becerilerinin yanı sıra dili ne zaman, neden ve nasıl kullandığını değerlendirmek, ihtiyaç duyduğu desteğin daha doğru belirlenmesine yardımcı olur.